Przegląd programów edukacji polskich pielęgniarek od 1961 do 2003 roku przy odwołaniu się do Dyrektywy 77/452 i 77/453 Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej

1.Wprowadzenie

Niniejszy Przegląd został zlecony przez cztery największe Okręgowe Izby Pielęgniarek i Położnych, reprezentujące około 100 000 pielęgniarek i położnych, oraz w pełni akceptowanym przez Naczelną Radę Pielęgniarek i Położnych ufając , że wnioski wynikające z Raportu przedstawionego przez ekspertów Unii Europejskiej, z datą marzec 2002 /Peer Review/, oraz późniejszymi opiniami wyrażonymi przez Stały Komitet ds. Pielęgniarek Europejskich (PCN) są - w swej istocie - niedokładne i prezentują zniekształcony obraz kwalifikacji zawodowych i poziomu edukacji polskich pielęgniarek. Powodują tym samym, na skutek działań narodów Unii Europejskiej (EU) i Pełnomocników Unii Europejskiej, poważny uszczerbek reputacji i godności polskich pielęgniarek w całej Europie,

Zgodnie z artykułem 4 Ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 o samorządzie pielęgniarek i położnych ( Dz. U. Nr 41 z późn. zm.) jednym z szczególnych zadań samorządu jest "obrona godności zawodowej pielęgniarek i położnych". Przegląd ten został wykonany zgodnie z tym zadaniem Samorządu Pielęgniarek i Położnych i obejmuje kształcenie pielęgniarek w ostatnich latach.

2.Metodologia

Niniejszy Przegląd został sporządzony wyłącznie na podstawie oficjalnej dokumentacji

( aktów normatywnych, sprawozdań itp.), która będzie załączona do tego Przeglądu w formie Aneksów. Przewodniczące Okręgowych Rad Pielęgniarek i Położnych podjęły się dostarczenia wszelkiej dokumentacji pomocniczej, o jaką prosił Konsultant i dokładnych tłumaczeń tekstów tej dokumentacji. Konsultant może zawrzeć wnioski i stwierdzenia, oparte na doświadczeniach zdobytych przez pielęgniarki, kształcone zgodnie z opiniowanymi programami oraz nauczycieli i urzędników zaangażowanych w te programy pod warunkiem, że w tym Przeglądzie zostaną wyraźnie określone źródła takich wniosków i stwierdzeń.

Niniejszy Przegląd został sporządzony wyłącznie na podstawie oficjalnej dokumentacji

( aktów normatywnych, sprawozdań itp.), która będzie załączona do tego Przeglądu w formie Aneksów. Przewodniczące Okręgowych Rad Pielęgniarek i Położnych podjęły się dostarczenia wszelkiej dokumentacji pomocniczej, o jaką prosił Konsultant i dokładnych tłumaczeń tekstów tej dokumentacji. Konsultant może zawrzeć wnioski i stwierdzenia, oparte na doświadczeniach zdobytych przez pielęgniarki, kształcone zgodnie z opiniowanymi programami oraz nauczycieli i urzędników zaangażowanych w te programy pod warunkiem, że w tym Przeglądzie zostaną wyraźnie określone źródła takich wniosków i stwierdzeń.

ZASADNICZE STRESZCZENIE

Niniejszy Przegląd zawiera wnioski:

1. Kształcenie pielęgniarek w latach 1961 - 1976, w ramach programów Liceum Medycznego i Medycznego Studium Zawodowego, nie było prawdopodobnie zgodne z Dyrektywą Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG), lecz brak dostatecznego udokumentowania, aby móc wyciągnąć zdecydowane wnioski. Takie pielęgniarki korzystać mogą z prawa automatycznego uznania kwalifikacji, jeżeli wykonywały zawód pielęgniarki - przez 5 kolejnych lat, w ciągu siedmiu lat, zgodnie z postanowieniem Traktatu Akcesyjnego, wyszczególnionym jako poprawki do Dyrektywy 77/452EWG art. 4 b
2. Pielęgniarki, które odbywały kształcenie w latach 1976 - 1996 w Liceum Medycznym lub Medycznym Studium Zawodowym, ukończyły swoją edukację zgodnie z Dyrektywą 77/453/EWG i ich kwalifikacje powinny zostać automatycznie uznane przez wszystkie Państwa Członkowskie.
3. Pielęgniarki kształcone w latach 1996 - 2005, na podstawie zmodyfikowanego programu w Medycznej Szkole Pomaturalnej, które ukończyły lub w przyszłości ukończą swoją edukację zgodną z Dyrektywą 77/453EWG. Kwalifikacje tych pielęgniarek powinny zostać automatycznie uznane przez wszystkie Państwa Członkowskie.
4. Pielęgniarki, które ukończył szkolenie w okresie 1998-2001 roku po zakończeniu programu pilotażowego EU powinny automatycznie uzyskać uznanie kwalifikacji zawodowych. Zgodnie z Dyrektywami.
5. Program kształcenia na studiach zawodowych (B.M.)¹⁾, zgodny z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 ( DZ. U. z dnia 25 lipca 2002 Nr 116 poz. 1004) , w sprawie określenia standardów nauczania dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów kształcenia, nie spełnia wymagań Dyrektywy 77/453EWG. Konsultant nie studiował każdego programu uniwersyteckiego, ale zdaje sobie sprawę, że niektóre z nich zapewniają kształcenie w ramach programów spełniających wymagania w/w Dyrektywy. W takim przypadku, Państwa Członkowskie( przed majem 2004 r.), rozważając kandydatów ubiegających się o uznanie kwalifikacji, będą musiały poddać przeglądowi aktualny program kształcenia, ukończony przez poszczególne osoby. Po maju 2004 r. kiedy organ zatwierdzający kwalifikacje zawodowe stwierdza, że kandydat posiada kwalifikacje zgodne z Dyrektywami i potwierdza ich zgodność. Jeżeli dany kandydat nie ukończył edukacji zgodnej z omawianą Dyrektywą, istnieje potrzeba wykazania, że pielęgniarka wykonywała zawód przez 3 lata w okresie 5 lat, co musi być potwierdzone zaświadczeniem wydanym przez Okręgową Radę Pielęgniarek i Położnych, aby uzyskać uznanie kwalifikacji w ramach zapisów Traktatu Akcesyjnego.

W świetle powyższych wniosków, Konsultant sugeruje, że nie są wymagane dodatkowe programy edukacyjne lub "szkolenie pomostowe" zalecane w Raporcie /Peer Review/ przez ekspertów UE , z wyjątkiem może niektórych absolwentów (B.M.) którzy, ukończyli studia zawodowe/licencjat/ niezgodnie z wymaganą liczbą godzin określoną w Dyrektywie.

Nasuwa się konkluzja, że międzynarodowa reputacja i godność zawodowa polskich pielęgniarek zostały w poważny sposób naruszone poprzez uchybienia przedstawicieli Wspólnoty Europejskiej i stronę polską, którzy przedłożyli niekompletny, niedokładny i bardzo zniekształcony obraz programów edukacji i szkolenia polskich pielęgniarek

DYREKTYWA UNII EUROPEJSKIEJ 77/453 i 77/452 A POLSKI TRAKTAT AKCESYJNY/

1. 3.1 Dyrektywa ta, dotyczy automatycznego uznawania kwalifikacji zawodowych pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną przez Państwa Członkowskie Unii Europejskiej (EU). Od momentu jej wprowadzenia w roku 1977, uległa ona nowelizacji poprzez szereg nowych dyrektyw, przy czym najbardziej znaczącą z nich, była Dyrektywa 89/595 EWG, wprowadzona w 1989 roku oraz Dyrektywa 2001/19 EWG, wprowadzona w roku 2001.

2. Najważniejsze punkty tych Dyrektyw w odniesieniu do programów kształcenia pielęgniarek w Polsce, podano w poniższej Tabeli:-

Tabela 1 - Zasadnicze punkty Dyrektywy 77/453EWG

" W odniesieniu do kwalifikacji polskich pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną , stosowane będą przepisy dotyczące praw nabytych.

W przypadku obywateli Państw Członkowskich, których dyplomy, świadectwa i inne udokumentowane dowody potwierdzające kwalifikacje pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną zostały przyznane lub których kształcenie rozpoczęło się w Polsce przed datą akcesji do Unii Europejskiej i nie spełniają minimalnych wymagań w zakresie szkolenia, określonych w Art.1 Dyrektywy 77/453/EWG, Państwa Członkowskie uznają następujące dyplomy, świadectwa i inne dokumenty potwierdzające kwalifikacje w zakresie pielęgniarskiej opieki ogólnej jako wystarczające dowody , jeżeli dołączone do nich będzie zaświadczenie potwierdzające rzeczywiste i zgodne z prawem prowadzenie działalności pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną w Polsce w okresach:

• dyplom licencjata pielęgniarstwa - przynajmniej trzy kolejne lata w ciągu pięciu lat poprzedzających datę wydania zaświadczenia.
• Dyplom pielęgniarstwa ( dyplom pielęgniarki albo pielęgniarki dyplomowanej) z wykształceniem pomaturalnym uzyskanym w zawodowej szkole medycznej - przynajmniej pięć kolejnych lat w ciągu siedmiu lat poprzedzających datę wydania zaświadczenia. "

Tytuły "Pielęgniarki Dyplomowanej" przyznano absolwentom z Liceum Medycznego i Medycznej Szkoły Pomaturalnej .

• jeżeli dana pielęgniarka ukończyła kształcenie, spełniające wymagania tej Dyrektywy,
• jeżeli dana pielęgniarka nie ukończyła kształcenia, spełniającego wymogi Dyrektywy, lecz jest w stanie przedstawić zaświadczenie potwierdzające nabyte doświadczenie, jak podano powyżej.

Można stwierdzić, że tego rodzaju stwierdzenia stanowią dopuszczenie uchybień w przygotowaniu pełnego raportu i nie gwarantują wszechstronnego sprawozdania, oraz podstawy do negocjacji w zakresie uznawania kwalifikacji polskich pielęgniarek w ramach Traktatu Akcesyjnego.

• Raport Peer Review jest prawie całkowicie poświęcony nowo wprowadzonemu programowi nauczania na studiach licencjackich (B.M.) (rozpoczętych w roku 1998) i nie zawiera analizy tradycyjnych ( dotychczasowych) programów kształcenia , na podstawie których wykształcono ponad 90% pielęgniarek, aktualnie pracujących w Polsce.
• Przegląd ten, wyłącznie komentuje tradycyjne ( dotychczasowe) programy kształcenia:
• "Poprzedni program był programem, który rozpoczynał się po 9 latach ogólnego kształcenia, kiedy dany kandydat był w wieku 14 lub 15 lat. Był to dwu i pół-letni program, po czym następował roczny okres obligatoryjnej praktyki"
• "Poprzedni system kształcenia nie zapewniał nieodzownej edukacji przed podjęciem kształcenia pielęgniarskiego, bowiem wiele z pielęgniarek rozpoczęło kształcenie, stanowiące część ich wykształcenia średniego"

Oba stwierdzenia są błędne, co zostanie wykazane w następnych rozdziałach, w których szczegółowo omówiono programy dotychczasowe.

W systemie Liceum Medycznego kształcenie pielęgniarek odbywało się po ukończeniu szkoły podstawowej, czyli rozpoczynało się w wieku 15 lat ( nie 14) i w ciągu

pięcioletniego okresu obejmowało kształcenie ogólne i zawodowe. Po 1976 roku wprowadzono obowiązek odbycia 2 letniej praktyki w szpitalu po ukończeniu Liceum. Absolwenci uzyskiwali zatem prawo wykonywania zawodu pielęgniarki w wieku 22 lat, po ukończeniu 7 letniego okresu kształcenia - 5 lat kształcenia i 2 lata praktyki szpitalnej.

Istniał również program, trwający dwa i pół roku - 2,5 lat kształcenia i 12 miesięcy stażu podyplomowego, lecz był on dostępny dla kandydatów, którzy posiadali wykształcenie średnie i świadectwo maturalne. Minimalny wiek kandydata - w tym systemie - (Medycznej Szkoły Pomaturalnej) wynosił 19 lat.

W drugim swoim oświadczeniu, eksperci stwierdzają, że absolwenci ukończywszy ten program, nie mogli sprostać wymaganiom omawianej Dyrektywy, gdyż nie uzyskali

10-letniego ogólnego wykształcenia przed podjęciem szkolenia pielęgniarskiego.

Tymczasem powyższa Dyrektywa tego nie wymaga. Stwierdza ona w sposób wyraźny, że pełny program kształcenia musi obejmować dziesięć lat ogólnego wykształcenia. Orzeczenie ekspertów zawiera również wniosek, że "wielu" (bez zdefiniowania) rozpoczęło swoją edukację od wykształcenia na poziomie średnim. Oczywistym jest, że niezdefiniowane "wielu" nie powinno mieć miejsca lub jakiegokolwiek znaczenia w Przeglądowym Raporcie, stanowiącym podstawę oceny kwalifikacji wszystkich pielęgniarek w Polsce. Należy podkreślić, że ogólne wykształcenie przygotowujące do kształcenia na poziomie Liceum Medycznego jest zgodne z pełnym 10 letnią ogólną edukacją/kształceniem przed rozpoczęciem programu przeznaczonego dla pielęgniarek.

4.3 W naszej opinii, Raport/Peer Review/ wykazuje uchybienia w zakresie: badań, wyników , wiedzy o Dyrektywie i prezentacji wyników, przedłożonych przez ekspertów Unii Europejskiej (EU), jak również uchybienia w zakresie organizacji, przygotowania i przedstawienia przez stronę polską wszystkich materiałów dotyczących dotychczasowego systemu kształcenia. Wydaje się, że obie strony były lepiej poinformowane o programach na poziomie kształcenia wyższego, lecz niewielki był ich wgląd lub zainteresowanie kształceniem pielęgniarek w systemie dotychczasowym oraz aktualne wymogi omawianej Dyrektywy.

Słuchacze mogły uczestniczyć w tym programie po ukończeniu szkoły średniej legitymując się świadectwem maturalnym w wieku 19 lat. Medyczne Studium Zawodowe jest instytucją o wyższym szczeblu kształcenia, podobną do Politechniki lub Instytutu Kształcenia Technicznego uznanych w Europie Zachodniej. Kandydaci musieli zdać egzamin wstępny. Program obejmował dwa lata kształcenia, a absolwent uzyskiwał tytuł: Pielęgniarka Dyplomowana. Brak jest możliwości uzyskania szczegółowych programów nauki lub też harmonogramu godzinowego, szkolenia teoretycznego i klinicznego. Możemy jednak z konkludować, na podstawie oceny okresu trwania tego programu, że nie spełniał on oczekiwań Dyrektywy. Najmłodsza absolwentka, która ukończyła ten program, byłaby obecnie w wieku 48 lat.

W tym przypadku, pielęgniarki kształcone w tym systemie, nie mogłyby automatycznie mieć uznawane kwalifikacje zgodnie z Dyrektywą, lecz mogłyby kwalifikować się do uznania praw nabytych w ramach Traktatu Akcesyjnego, jeżeli pracowały przez 5 kolejnych lat w ciągu ostatnich 7 lat.

1. Programy w okresie 1976 - 1996

Zmiany programowe

16 lipca 1976 roku Ministerstwo Zdrowia, wydało Instrukcję obligującą wszystkich absolwentów Liceum Medycznego i Medycznego Studium Zawodowego, do ukończenia - dodatkowo - dwuletniego szkolenia zawodowego w szpitalach , pod nadzorem, przed przyznaniem im prawa wykonywania zawodu. (Instrukcja Nr 10/76 Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 16 lipca 1976 r w sprawie okresowego zatrudnienia niektórych pielęgniarek i położnych w oddziałach szpitalnych). Zalecenie to stwierdzało, że pielęgniarki muszą podjąć "zawodowe szkolenie" celem zwiększenia wiedzy zawodowej i umiejętności praktycznych".

Szkolenie w tym zakresie musi zostać przeprowadzone przez "pielęgniarki specjalistki lub starsze pielęgniarki". Oficjalna dokumentacja dowodzi, że był to program wymagający szkolenia na różnych oddziałach szpitalnych. Oceny, w regularnych odstępach czasu dokonywał zespół złożony z ordynatora oddziału, lekarza desygnowanego przez ordynatora , pielęgniarkę oddziałową i pielęgniarkę odcinkową. Ocena taka przybrała formę regularnych sprawozdań, rozmów ze studentami, modyfikowania na bieżąco potrzeb i celów szkoleniowych. Zakres umiejętności i osobistych zdolności pielęgniarski oceniano biorąc pod uwagę: zawodowe kompetencje, wiedzę teoretyczną, łatwość kontaktu z pacjentem, umiejętność określania diagnozy pielęgniarskiej, planowania opieki nad pacjentem, wspólną pracę w zespole i organizację pracy własnej. Po upływie dwuletniego okresu szkolenia zawodowego, przełożona pielęgniarek mogła potwierdzić ukończenie szkolenia z wynikiem pozytywnym. Absolwentka uzyskiwała zaświadczenie przyznające jej prawo do wykonywania zawodu - w sposób niezależny - przez Wydział Zdrowia Urzędu Wojewódzkiego.

Jest rzeczą jasną, że zakres tego szkolenia podlegał zmianom zgodnie z potrzebami określonego szpitala, dostępności odpowiednich oddziałów i osobistych zalet określonego studenta. Jednakże w opinii studentów, którzy ukończyli omawiany program, około 25% okresu szkoleniowego odnosiło się do przekazywania wiedzy teoretycznej natomiast 75% do nabywania umiejętności praktycznych w oddziałach szpitalnych Trudno tutaj określić rzeczywiste godziny harmonogramu tego programu, jakich potrzebowały pielęgniarki, aby móc nabyć umiejętność pracy na dyżurach nocnych, w trakcie weekendów i potrzeby stałej gotowości - przynajmniej przez jedną niedzielę w miesiącu - dodatkowo przy pracy w dni robocze. Stąd też użyto ostrożnej oceny liczbowej, wynoszącej 1920 godzin rocznie, opartej na 48 tygodniach po 40 godzin tygodniowo w przeglądzie poszczególnych programów nauczania.

Tabela 2 - Liceum Medyczne - lata: 1976 - 1996

Zgodne z ustawą z roku 1961, oraz przedstawioną przez , EURODYCE ( EC Education Database)

Tabela 3 - Program Medycznego Studium Zawodowego w latach 1976 - 1996

1. Zmiany systemu kształcenia pielęgniarek

W latach 90-tych, Rząd Polski zdecydował się na zakończenie kształcenia pielęgniarek w systemie 5-cio letniego Liceum Medycznego. Ostatni absolwenci uzyskali dyplomy w roku 1996. Od roku 1996 zmodyfikowany został również program nauczania dla medycznego studium zawodowego, poprzez wydłużenie okresu kształcenia do 2,5 lat w Medycznej Szkole Pomaturalnej. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2000 roku w sprawie stażu podyplomowego pielęgniarek i położnych ( DZ. U. Nr 69 poz. 815) reguluje obowiązek odbywania 12 miesięcznych staży podyplomowych w zakładach opieki zdrowotnej Nabór do szkół pomaturalnych zgodnie z zapisem w ustawie o zawodach pielęgniarki i położnej ( DZ. U 01. 57. 602 ) zamknięty został w roku 2002, natomiast ostatnie absolwentki uzyskają tytuł pielęgniarki dyplomowanej w 2005 roku I będą miały obowiązek odbycia stażu podyplomowego, zgodnie z wyżej cytowanym rozporządzeniem.

 

2. Nowe Programy

1. Trzyletni program pilotażowy wprowadzono w roku 1998 z programem studiów zaplanowanym wspólnie z Ministerstwem Zdrowia i Ministerstwem Edukacji oraz Brytyjskimi i Norweskimi Instytucjami Akademickimi. Wszystkie strony tych uzgodnień, łącznie z ekspertami UE w marcowym Peer Review oraz PCN, są zgodni, że absolwenci kształceni zgodnie z tym programem spełniają wymogi Dyrektywy 77/453/EWG i dlatego nie zamieszczono o tym komentarza w naszym Przeglądzie. Uważamy, że to szkolenie ukończyło mniej niż pięciuset absolwentów. Program ten nie jest kontynuowany. Wiele elementów tego programu zostało przeniesionych na uniwersyteckie kształcenie na poziomie licencjata pielęgniarstwa (stopień B.M.), kiedy zostały one powołane do życia.

 

2. Program kształcenia licencjata pielęgniarstwa (B.M.) rozpoczął się w systemie uniwersyteckim w latach 1998/1999. Jest to obecnie jedyny system kształcenia pielęgniarek oferowany przez Rząd Polski.

1. Zmodyfikowany Program Nauczania dla Medycznej Szkoły Pomaturalnej ( w latach 1996 - 2005)

Tablica 4 - Program Nauczania w latach 1996 - 2005

1. świadectwo - absolwent uzyskuje się dyplom pielęgniarki i ograniczone prawo wykonywania zawodu, a po ukończeniu stażu podyplomowego- prawo wykonywania zawodu.
2. źródła danych - Programy Nauczania w Zawodzie Pielęgniarka dla medycznej szkoły pomaturalnej Nr 323[01] / SP/ MEN/MZiOS/1999 06 19 Ministerstwo Edukacji Narodowej z czerwca 1998 i czerwca 1999 roku. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 26 lipca 2000 roku w sprawie stażu podyplomowego pielęgniarek i położnych ( Dz.U. Nr 69, poz. 815) .Wytyczne Ministerstwa Zdrowia z datą: 1 styczeń 1996r., określa cele i wymagania w zakresie nadzoru i administracji w okresie Szkolenia Zawodowego. Akta Oceny zostały dostarczone przez szpitale.

1. Program kształcenia na kierunku pielęgniarstwo - licencjat (B.M.)

Tablica 5 - Standard nauczania dla kierunku studiów pielęgniarstwo- Studia Zawodowe (B.M.)

1. Stanowi to minimalny program wyszczególniony w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 18 kwietnia 2002 roku ( Dz. U z dnia 25 lipca 2002 r). Każda z uczelni wyższych jest samorządna i proponuje różnego rodzaju programy, bazujące na tym rozporządzeniu, lecz w większości przypadków - w zwiększonej liczbie godzin. Nie poddawaliśmy badaniom wszystkich programów uniwersyteckich, ale jak się wydaje jedynie ich niewielka liczba spełnia wymogi Dyrektywy 77/453/EWG. Sytuacja ulegnie zmianie, z chwilą wejścia w życie znowelizowanej ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, gdzie w art.7 ust. 4 został zapisany czas kształcenia pielęgniarek i położnych ( 4 600 godzin) zgodny z Dyrektywą 77/453/EWG. W chwili sporządzania tego Przeglądu (czerwiec 2003), powyższa nowelizacja ustawy, została zatwierdzona przez Sejm i oczekuje na podpis Prezydenta RP.
2. Standard nauczania - zaprezentowany powyżej - nie spełnia wymogów Dyrektywy w kategorii: całkowitej liczby godzin przeznaczonych na szkolenie w klinikach oraz wyważonej proporcji: szkolenie kliniczne - teoretyczne.
3. W Raporcie Peer Review wspomniano o wadach, dostrzeganych w takim minimalnym programie, lecz nie zauważono, że aktualnie prowadzone kształcenie w wielu wyższych uczelniach obejmuje - większą liczbę godzin zajęć niż liczba minimalna, wyszczególniona w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu.

1. Podyplomowe Programy Edukacyjne

 

2. Opis

Polski system kształcenia pielęgniarek ukierunkowany jest na zapewnienie pielęgniarkom kształcenia, jako pielęgniarkom ogólnym. Jest to również definicja dyplomowanej pielęgniarki, zgodnie z Dyrektywą 77/453/EEC, chociaż wiele Państw Członkowskich wydaje się wprowadzać - stopień specjalizacji - podczas ich podstawowych programów kształcenia.

W Polsce szkolenie specjalistyczne stanowi podyplomowy etap kształcenia i podzielone zostało na trzy zasadnicze kategorie, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 17 grudnia 1998 w sprawie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych ( Dz. U. Nr 161 poz. 1110)

Ukończenie poniżej opisanych kursów pozwala pielęgniarce realizować wiele zadań samodzielnie bez zlecenia lekarza zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w sprawie zakresu i rodzaju świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych, wykonywanych przez pielęgniarkę samodzielnie, bez zlecenia lekarskiego, oraz zakresu i rodzaju świadczeń wykonywanych przez położną samodzielnie ( D. U. Nr 116 poz. 750).

 

3. Szkolenie specjalizacyjne/ specjalizacja/

Kształcenie trwa dwa lata, można je ukończyć w połączeniu z normalną pracą pielęgniarek jako studentek. Studentki muszą posiadać prawo wykonywania zawodu pielęgniarki i przynajmniej jednoroczne doświadczenie uzyskane po ukończonych studiach. Program nauki składa się godzinowo rozplanowanego szkolenia teoretyczno - praktycznego, zgodnie z zatwierdzonymi programami ramowymi przez Ministra Zdrowia .

Specjalizacje prowadzi się w następujących dziedzinach pielęgniarstwa:

• rodzinnego,
• w ochronie zdrowia pracujących,
• w środowisku nauczania i wychowania,
• zachowawczego
• zachowawczego geriatrycznego,

kardiologicznego,

• nefrologicznego,
• diabetologicznego,
• pediatrycznego,
• chirurgicznego,
• operacyjnego,
• anestezjologicznego i intensywnej opieki
• onkologicznego,
• psychiatrycznego,
• przewlekle chorych i niepełnosprawnych
• epidemiologicznego
• neurologicznego i neurochirurgicznego,
• neonatologicznego,
• opieki paliatywnej,
• promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej,
• organizacji i zarządzania,
• ratunkowego.

Czas rozkładu godzinowego kursów pielęgniarskich waha się od 980 godzin do 1214 godzin z prawnie określonymi elementami nauki.

Powyższy kurs pielęgniarski trwa od 40 do 200 godzin.

Aczkolwiek nasz Przegląd dowodzi, że większość pielęgniarek w Polsce była kształcona zgodnie z omawianą Dyrektywą, można również zwrócić uwagę Organom Ustawodawczym Unii Europejskiej (EU), że harmonogram godzinowy kształcenia, podany szczegółowo w powyższych programach kształcenia podyplomowego, powinien być uwzględniany w przypadkach, gdy mogą powstać pewne wątpliwości co do kształcenia podstawowego pielęgniarek. Taka możliwość jest w pełni dopuszczalna w Artykule 1, Par. 5 i w Załączniku - Wprowadzenie do Dyrektywy.

Nie zostały udostępnione szczegóły dotyczące liczby pielęgniarek z kwalifikacjami podyplomowymi, lecz dane takie zarchiwizowano w bazie danych Okręgowych Izb Pielęgniarek i Położnych, z możliwością użycia do wszelkich weryfikacji ze strony Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej (EU). Wyraża się przekonanie, że mniej niż 5% pielęgniarek będzie miało ukończoną specjalizację w danej dziedzinie, lecz większość pielęgniarek będzie miała ukończonych jeden lub kilka programów w zakresie kursów kwalifikacyjnych i specjalistycznych. Na przykładzie Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w Katowicach ponad 4000 pielęgniarek z pełnego rejestru 28000 pielęgniarek, ukończyło tego rodzaju kursy tylko w roku 2002.

1. Procedury weryfikacji kwalifikacji zawodowych

Niewielka liczba pielęgniarek wyemigrowała do Krajów Unii Europejskiej (EU) na wiele lat, przy czym procedury weryfikacji kwalifikacji zawodowych są ściśle ustalone i skuteczne. Ogólnie biorąc, Organ Regulujący określonego Państwa Członkowskiego wymaga, aby osoba ubiegająca się o zatrudnienie, uzyskała weryfikację kwalifikacji zawodowych, ze strony krajowego Organu Regulującego, w tym przypadku Okręgowych Izb Pielęgniarek i Położnych. Okręgowe Izby Pielęgniarek i Położnych są w stanie dostarczyć wszelkich niezbędnych danych dotyczących kształcenia, edukacji podyplomowej, zatrudnienia i danych formalnie identyfikujących kandydatkę ubiegającą się o pracę. Wszystkie te akta zachowywane są przez Samorząd Pielęgniarek i Położnych w danym Okręgu, gdzie określony kandydat ostatnio wykonywał zawód.. Podpisy Przewodniczących tych Izb, są rejestrowane przez Polski Rząd i mogą zostać potwierdzone w razie konieczności. Kandydat/kandydatka jest odpowiedzialna za uzyskanie prawnie uwierzytelnionych tłumaczeń całej swej dokumentacji. Samorząd również odpowiada za sprawy dyscyplinarne dotyczące spraw praktyki i etyki i może poinformować oficjalne organy regulujące o wszelkich restrykcjach lub postępowaniach przeciw kandydatowi/kandydatce.

Wraz z rozszerzaniem Unii Europejskiej (EU), począwszy od roku 2004, taki proces weryfikacji stanie się bardziej złożony, w szczególności ze względu na szerszy zakres językowy. Wskazane byłoby określić, standardowy format takiej weryfikacji który powinien zostać przyjęty przez wszystkie Państwa Członkowskie, być może te działania mogłyby zostać podjęte przez Stałą Komisję ds. Pielęgniarek Europejskich (PCN).

1. WNIOSKI

 

2. Większość pielęgniarek polskich kształcona była w ramach programów spełniających wymagania Dyrektywy 77/453EWG.

 

3. Raport Peer Review i późniejsze opinie/sprawozdania organizacji pielęgniarskich, np. wydanych przez Stałą Komisję ds. Pielęgniarek Europejskich (PCN) lub RCN, są - pod względem rzeczowym - niedokładne; zawierają błędne informacje i prezentują całkowicie fałszywy obraz systemu kształcenia pielęgniarek w Polsce.

 

4. Tradycyjny system edukacji pielęgniarek w Polsce nie jest - najwyraźniej - najgorszy w Unii Europejskiej, jak uprzednio sugerowano, lecz w istocie - wg rankingu - powinien zostać zaliczony do najlepszego w Unii Europejskiej. Polski system kształcenia pielęgniarek pozostawał w zgodności z omawianą Dyrektywą, zanim nawet został wpisany do Ustaw Unii Europejskiej i długo przedtem, zanim wiele istniejących Państw Członkowskich udoskonaliło swoje programy edukacyjne do wymogów Dyrektywy 77/453/EWG.

   Przyszłe kontakty

1. Powyższy Przegląd ma na celu zapewnienie Organom Regulacyjnym w całej Europie czytelnych/jasnych informacji w zakresie prawa automatycznego uznawania kwalifikacji zawodowych.Przegląd ten zostanie rozprowadzony do ogólnego użytku publicznego bez dokumentacji pomocniczej, która może być dostarczona na oficjalną prośbę przesyłaąn do Autora na następujący adres e-mailowy: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. lub zaadresowane do Przewodniczącej Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Katowicach na następujący adres e-mailowy: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

 

2. Korespondencja przyjmowana może być w języku angielskim i polskim.
3. Ten raport został sporządzony w okresie czerwiec 2003, lecz obecnie zawiera on więcej informacji.

Podpisano:

Norman Snow

Doradca ds. Międzynarodowych. Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych w Katowicach.

13 marzec 2004

Powyższy Dokument został sprawdzony pod względem poprawności rzeczowej i autoryzowany przez :

Przewodnicząca Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Katowicach